GEÇİT HAKKI DAVASI NEDİR?

Geçit Hakkı Davası Nedir? Bodrum Gayrimenkul Avukatı

Geçit Hakkı Davası, en basit tanımı ile genel yol ile bağlantısı bulunmayan taşınmazın yol ile bağlantısının sağlanması için mahkeme tarafından karar verilecek olan parsel üzerinden yol açılmasının talep edildiği dava türüdür.

Bu tür davalarda özellikle ülkemizde kadastro çalışmalarının yapıldığı dönemlerde parseller arası yol bağlantısının düşünülmeden hareket edilmiş olması veyahut geçmiş zamanlarda insan yaşamının bulunmadığı bölgelerin yıllar içerisinde yapılaşma ile birlikte kentleşmeye başlamış olması etkili olmaktadır.

Özellikle Bodrum gibi kısa zamanda büyük bir nüfus artışı yaşayarak çarpık kentleşme sebebiyle kendi taşınmazının genel yol ile bağlantısı bulunmayan kimseler tarafından başvurulan bir dava türü olan geçit hakkı davası taşınmazın aynına ilişkin dava türlerindendir.

Ülkemizde arazi düzenlenmesinin sağlıklı bir yapıya kavuşmamış olması ve her taşınmazın yol ihtiyacına cevap verilmemesi geçit davalarının nedenidir. Geçit hakkı verilmesiyle genel yola bağlantısı olmayan veya yolu bulunsa bile bu yol ile ihtiyacı karşılanamayan taşınmazın genel yolla kesintisiz bağlantısı sağlanır. Uygulama ve doktrinde genellikle bunlardan ilkine mutlak geçit ihtiyacı veya geçit yoksunluğu, ikincisine de nispi geçit ihtiyacı ya da geçit yetersizliği denilmektedir.

Geçit Hakkı Davası, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 747. ve 748. maddelerinde düzenlenmiştir.  Türk Medeni Kanunu’nun “Zorunlu Geçit Hakkı” başlıklı 747. maddesinde;

“Taşınmazından genel yola çıkmak için yeterli geçidi bulunmayan malik, tam bir bedel karşılığında bir geçit hakkı tanınmasını komşularından isteyebilir.

Bu hak, ilk önce kendisinden bu geçidin istenmesi önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun düşen komşuya karşı ve daha sonra bundan en az zarar görecek olana karşı kullanılır.

Zorunlu geçit iki tarafın menfaati gözetilerek belirlenir.” hükmüne yer verilmiştir.

Bahsi geçen Kanunun “Diğer Geçit Hakları” başlıklı 748. maddesinde ise;

“Taşınmaz malikinin taşınmazını işletme veya iyileştirme ya da taşınmazı üzerinde yapı yapma amacıyla komşu taşınmaza geçici olarak girme hakkı ile tarla yolu, hayvan sulama yolu, kış geçidi, tomruk kaydırma yolu ve oluğu ve bunlara benzer diğer geçitler özel kanun hükümlerine tabidir.

Özel kanun hükmü yoksa yerel adet uygulanır.

Doğrudan doğruya kanundan kaynaklanan geçit hakları, tapu kütüğüne tescil edilmeksizin doğar. Ancak, bunlardan sürekli nitelikte olanlar beyanlar sütununda gösterilir.” hükmüne yer verilmiştir.

GEÇİT HAKKI DAVALARINDA NELERE DİKKAT EDİLMELİDİR?

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 747. maddesinin 2. fıkrasında; “Bu hak, ilk önce kendisinden bu geçidin istenmesi önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun düşen komşuya karşı ve daha sonra bundan en az zarar görecek olana karşı kullanılır.” hükmüne yer verilmiştir.

Yargıtay tarafından kabul gören görüşe göre de Geçit Hakkı Davası sonucunda bir taşınmaz lehine geçit tesis edilirken, açılacak olan yolun bundan en az zarar görecek taşınmaz üzerinden ve en az masrafla açılmasına dikkat edilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 28.02.2018 tarihli, 2017/14-2006 E. ve 2018/371 K. sayılı ilamında;

“Mutlak geçit ihtiyacının olduğu durumlarda geçit hakkının kurulması zorunlu olmasına rağmen, nisbi geçit ihtiyacının olduğu durumlarda ise geçit hakkı tesis edilip edilmeyeceği somut olaydaki durum ve şartlar dikkate alınarak hukuka ve hakkaniyete uygun bir şekilde değerlendirilmelidir (Demir, M.: Zorunlu Geçit Hakkı Kurulmasının Koşulları ve Tazminatın (Tam Bedelin) Belirlenmesi Sorunu, AÜHFD, cilt 52,sayı 4,s.196.39). Burada dava konusu taşınmazın niteliği, kullanım amacı, geçit ihtiyacının nasıl ve hangi araçlarla giderileceği objektif kriterler dikkate alınarak belirlenmeli ve fedakarlığın denkleştirilmesi ilkesi göz ardı edilmemelidir. Mevcut bir yolun objektif ölçülere göre taşınmazın ekonomik ihtiyaçlarına cevap vermemesi veya taşınmazın yararlanma biçiminde zaman içinde değişiklik olması durumunda nisbi geçit ihtiyacının varlığından söz edilebilir (Surlu, M. H./Öztürk, G.: Öğreti ve Uygulamada Geçit Hakkı, Ankara, 2003,s.251.).

Bununla birlikte geçit hakkı tesis edilirken, taşınmazın önceki durumuna ve zeminde mevcut fiilen kullanılan mevcut yola öncelik tanınmalıdır. Eğer bu şart uygulanamıyorsa bu durumda geçidin en az zarar verecek şekilde kurulması gerekmektedir. Ancak buradaki öncelikli amaç, alternatifli güzergâhlar içerisinde, lehine geçit hakkı tesis edilecek taşınmaz maliki açısından en kısa ve en az giderli olanı değil; aleyhine geçit hakkı tesis edilebilecek taşınmaz malikleri açısından objektif olarak en az zarar oluşturacak seçeneğin tercih edilmesidir.” görüşlerine yer verilmiştir.

Yukarıda değinilen Yargıtay içtihadında da görülebileceği üzere Geçit Hakkı davalarında tarafların karşılıklı menfaatleri gözetilmek durumundadır. Bunun yanında asıl olanın kendi taşınmazı üzerinden yol açılmasına izin vermek mecburiyetinde kalacak olan davalının menfaatinin öncelikli olduğu da göz önünde bulundurulmalıdır.

GEÇİT HAKKI DAVASINI KİMLER AÇABİLİR?

Geçit hakkı verilmesine ilişkin davalarda, bu hak taşınmaz leh ve aleyhine kurulacağından leh ve aleyhine geçit istenen taşınmaz maliklerinin tamamının davada yer alması zorunludur. Ancak, yararına geçit istenen taşınmaz paylı mülkiyete konu ise dava paydaşlardan biri veya birkaçı tarafından açılabilir.

GEÇİT HAKKI DAVASI GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME

Geçit Hakkı Verilmesi istemine dayanan davalarda görevli mahkeme ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ’dir. Bu dava, taşınmazın aynına ilişkin bir dava türü olduğundan dolayı yetkili mahkeme ise taşınmazın bulunduğu bölgenin bağlı olduğu yer mahkemesidir. Bu yetki, davanın taşınmazın aynına ilişkin bir dava türü olmasından dolayı kesin yetkidir.

GEÇİT HAKKI VERİLMESİ KARARININ TAPUYA TESCİLİ

Geçit Hakkı Davaları sonucunda mahkeme tarafından verilecek olan karar doğrultusunda geçit tesisinin sağlandığı parsel üzerine, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 748. maddesinin 3. fıkrası ve yine aynı kanunun 1012. maddesi uyarınca Tapu Sicil Tüzüğü’nün “İrtifak Hakları ve Taşınmaz Yükünün Tescili” başlıklı 30. maddesi gereğince kütük sayfasında ayrılan özel sütuna kararın tescili gerekmektedir.

GEÇİT HAKKI DAVASINDA AVUKAT YARDIMI

Geçit Hakkı Davası, sözleşme yolu ile geçit tesisisin sağlanamadığı durumlarda geçit tesisinin mahkeme kararına dayanılarak sağlanmasını amaçlamaktadır. Bu davalar kanunda öngörülen süreler önem arz etmekte olup yargılamanın hızlı ve güvenli bir biçimde sonuçlanabilmesi açısından avukat yardımından faydalanılması gerekmektedir.

Bodrum bölgesinde faaliyet göstermekte olan Balkı Hukuk & Danışmanlık Büromuz, müvekkillerimize geçit hakkı davalarında profesyonel hizmet sağlamaktadır. Ofisimizde, Gayrimenkul Hukuku alanında çalışmalarını sürdüren Av. Ali Celal Balkı tarafından takip edilen Geçit Hakkı Davaları açısından avukat yardımından faydalanmak isteyen müvekkillerimiz 0554 713 49 62 numaralı telefon üzerinden bizlere ulaşım sağlayabilir ve detaylı bilgi alabilirler.

 

Web sitesi içerisindeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Avukat Ali Celal BALKI’ya aittir. Web Sitesi içerisinde paylaştığımız genel hukuki bilgiler ve Yargıtay kararlarının kullanılması halinde oluşabilecek mağduriyetlerden tarafımız hiçbir sorumluluk almamaktadır.  Bu web sitesindeki makale ve içeriklerin izinsiz olarak başka sev sitelerinde paylaşılması ve kullanılması halinde  hukuki ve cezai işlem yapılacaktır. Yazılar bilgi vermek amacı ile paylaşılmakta olup konu ile ilgili  avukattan ofisinden danışmanlık alınması gerekmektedir. Her konu kendi içerisinde farklıdır. Yazıların kullanılmasından kaynaklı mağduriyetten tarafımız sorumluluk almamaktadır. Hukuk büromuz Bodrum’da görev yapmaktadır. Genellikle Bodrum’daki uyuşmazlıklarla ilgili davalara bakılmaktadır. Bodrum Avukatları olarak Muğla Barosuna bağlı avukatlarız.

Ayrıntılı bilgi için 0554 713 49 62 numaralı telefon hattını arayınız.